مرتع وآبخیزداری 84 دانشگاه زابل

مهندسی رودخانه به زبان ساده_قسمت دوم

rsol — Sat, 12 Dec 2009 08:59:18 GMT

مورفولوژي رودخانه

شناختن شكل و ساختمان رودخانه مرفولوژي رودخانه ناميده مي شود به عبارتي به كمك مرفولوژي رودخانه مي توان اطلاعاتي از شكل هندسي آبراهه، شكل بستر و پروفيل طولي رودخانه به دست آورد. مرفولوژي يك رودخانه تحت تاثير عوامل متفاوتي مثل سرعت جريان فرسايش و نحوه رسوب گذاري قرار دارد از نظر مرفولوژي رودخانه ها به دو طريق زمين شناسي و نوع مسير تقسيم مي شوند:

از نظر زمين شناسي: در اين تقسيم بندي با رودخانه هاي جوان، كامل، مسن مواجه هستيم.

رودخانه هاي جوان : رودخانه هايي هستند كه در شيبهاي تند جريان دارند. دره اين رودخانه ها به شكل و فرسايش در اين رودخانه ها تا هنگامي كه بستر به حالت تعادل نسبي برسد ادامه دارد.

رودخانه هاي كامل : اين نوع رودخانه ها در دره هاي پهن تري جريان داشته و از شيب نسبتاً ملايمي برخوردارند. فرسايش ديواره ها در اين نوع رودخانه ها جايگزين فرسايش بستر گرديده است، چرا كه بستر قبلاً به يك حالت تعادل نسبي رسيده است.

رودخانه هاي مسن : اين رودخانه ها در دره هاي بسيار پهن جريان داشته، بسترشان داراي شيب ملايمي است و در مسير آنها آبشاري وجود ندارد. مسيرهاي نعل اسبي در حاشيه رودخانه حاكي از تغيير مسير پيچ هاي رودخانه در طول زمان مي باشد. رودخانه كارون در ايران مثال خوبي از اين نوع رودخانه هاست.

در رودخانه هاي كامل فرسايش ديواره ها جايگزين فرسايش بستر مي‌گردد، چرا كه بستر قبلاً به يك حالت تعادل نسبي رسيده است.

از لحاظ نوع مسير: رودخانه ها با مسير مستقيم، پيچان، شرياني، از همديگر مشخص مي شوند.

رودخانه ها با مسير مستقيم : بيشتر دربازه هاي كوتاه، رودخانه ها اين شكل را پيدا مي كنند كه خود يك حالت ناپايدار و انتقالي است و پس از برخورد با مانع در مسير رودخانه اين حالت از بين مي رود.

رودخانه ها با مسير پيچان : نماي بالاي اين رودخانه ها شامل يك رشته پيچ هاي پي در پي

مي باشد كه با مسيرهاي مستقيم به يكديگر وصل شده اند. رودخانه هاي پيچان داراي شيب ملايم مي باشند و غالباً ناپايداري در مسير آنها ديده مي شود. در ساحل بيروني پيچ، سرعت جريان زياد شده كه همين امر باعث ايجاد فرسايش در اين سمت و در نتيجه رسوبگذاري در ساحل مقابل مي گردد. اين فعل و انفعالات به مرور زمان باعث پيش روي پيچ به سمت ساحل بيروني و هم زمان با آن به طرف پايين دست رودخانه مي گردد.

رودخانه ها با مسير شرياني : اين رودخانه ها شامل يك تعداد آبراهه مي باشند كه در طول مسير از هم جدا شده و دو مرتبه به يكديگر مي پيوندند.

تثبيت بستر رودخانه ها:

اين نوع فرسايش بيشتر در رودخانه هاي جوان كه بستر آنها به حالت تعادل نرسيده ديده مي شود و بستر رودخانه به علت شيب تند و سرعت زياد جريان فرسايش يافته و مواد شسته شده به پايين رودخانه منتقل مي گردد.

راه حل معمولي براي تثبيت بستر رودخانه احداث شيب شكن در طول بازه مورد نظر مي باشد. اين شيب شكن ها مي توانند از جنس بتني يا گابيوني ساخته شوند. ارتفاع متوسط شيب شكن ها و فاصله آنها از يكديگر پس از انجام مطالعات هيدروليكي دقيق با توجه به شرايط و جنس خاك قابل طراحي مي باشد.
شيب شكن ها را با توجه به شرايط جريان بر روي بستر رودخانه و يا در زير بستر رودخانه مي توان احداث كرد كه با مرور زمان رسوبات بين اين سدهاي كوتاه ته نشين مي شود و در نتيجه يك شيب ملايم در كف رودخانه ايجاد مي گردد.

راه حل معمولي براي تثبيت بستر رودخانه احداث شيب شكن در طول بازه مورد نظر مي باشد

تثبيت ديواره رودخانه ها:

فرسايش ديواره رودخانه ها كه در رودهاي مسن با آنها مواجه هستيم باعث بروز خسارات زيادي در زمين هاي اطراف رودخانه و سازه ها شده و حريم كاذبي براي رودخانه ها به وجود مي آورد كه به اين ترتيب از پتانسيل زمين هاي قابل استفاده اطراف رودخانه ها مي كاهد.

علل فرسايش ديواره ها

اگر جنس مصالح ديواره ها ريزدانه رسي و يا چسبنده باشد به علت نفوذپذيري كم، در زمان فروكش سيلاب، سطح آب سريع پايين آمده، امكان زهكش سريع موجود نبوده و كاهش نيروي برشي بين ذرات سبب فرو ريختن ديواره ها خواهد شد.

اگر جنس مصالح ديواره ها ريزدانه غيرچسبنده باشد در اثر برخورد امواج با ديواره ها فرسايش سطحي به وقوع مي پيوندد.

در حالتي كه مصالح ديواره ها انواعي از مصالح فوق باشند بالا آمدن سطح آب زيرزميني و زهكشي آب از ديواره ها به سمت رودخانه، ذرات ريز را شسته، باعث ريزش ذرات درشت بالايي ميشود.

انواع فرسايش

ادامه دارد...

مهندسی رودخانه به زبان ساده_قسمت اول

rsol — Thu, 10 Dec 2009 10:14:11 GMT

نياز انسان به آب باعث شده تا اكثر تمدن هاي بشري در كنار رودخانه ها شكل بگيرند. انسان هاي اوليه با زندگي در كنار رودخانه ها بطور فطري و تجربي آموخته بودند كه جهت استفاده بهينه از اين منابع خدادادي، مي بايد رودخانه ها را دوست داشت و حتي در بعضي از فرهنگ هاي كهن آب و رودخانه بعنوان موجودي مقدس و حيات بخش مورد ستايش و احترام بود. با توسعه شهرنشيني و اجراي طرح هاي عمراني و دور شدن انسانها از رودخانه اين دوستي گسسته شد و انسان با برداشت بي رويه شن و ماسه از بستر رودخانه، خانه و شهرك سازي در حريم و بستر رودخانه، احداث سازه هاي تقاطعي و غيره اقدام به تعرض به رودخانه و بر هم زدن رژيم متعادل و پايدار آن نمود. رودخانه ها به مثابه موجودات زنده اي هستند كه در مقابل اين تعارض اقدام متقابل نموده و لذا رژيم هيدروليكي آن در يك روند براي رسيدن به تعادل مجدد قرار مي گيرد. مهندسي رودخانه علمي است كه اين اعمال اندر كنشي را بطور سيستماتيك هماهنگ و هدايت خواهد نمود و به عبارتي ديگر مهندسي رودخانه شامل تمام مراحل برنامه ريزي، طراحي، اجرا و بهره برداري از عمليات مختلفي است كه به منظور بهبود وضعيت رودخانه در جهت استفاده بهتر از آن اعمال مي گردد.

رودخانه ها شريان هاي اصلي حيات كليه سازه هاي آبي محسوب مي شوند و حفاظت و بهره برداري بهينه از آنها و همچنين حراست از بستر و حريم آنها از مهم ترين مسئوليت هاي وزارت نيرو مي باشد.

استفاده بهينه از رودخانه ها به لحاظ اهميتي كه اين منابع طبيعي در برآورد نيازهاي بشري، از ديرباز تاكنون داشته اند از انگيزه هاي مهم به وجود آمدن شاخه ديگري از مهندسي آب به نام مهندسي رودخانه بوده است. به علت نزديكي سازه هاي تغذيه كننده از آب رودخانه و زمين هاي كشاورزي اطراف رودخانه نياز به يك برنامه ريزي علمي جهت حفظ و حراست از اين سازه ها اجتناب ناپذير مي باشد. علمي كه در مورد كليه مراحل مطالعه و برنامه ريزي، طراحي، اجرا و بهره برداري جهت بهبود و يا تغيير وضعيت موجود يك رودخانه به منظور برآورد نيازهاي عمراني بحث مي كند مهندسي رودخانه ناميده مي شود.

علمي كه در مورد كليه مراحل مطالعه و برنامه ريزي، طراحي، اجرا و بهره برداري جهت بهبود و يا تغيير وضعيت موجود يك رودخانه به منظور برآورد نيازهاي عمراني بحث مي كند مهندسي رودخانه ناميده ميشود

رودخانه ها به مثابه موجودات زنده اي هستند كه در مقابل تعارض بشر اقدام متقابل نموده و لذا رژيم هيدروليكي آن در يك روند براي رسيدن به تعادل مجدد قرار مي گيرد

كليه رودخانه ها در معرض تغيير و تحول قرار دارند و كارهاي مهندسي رودخانه براي تغيير بده، مطالعه بده رسوبي، مسير رودخانه، عمق آبراهه، پهنه سيل گير و كيفيت آب مورد نياز مي باشد. روش هاي معمول در راه رسيدن به اين اهداف استفاده از سازه هاي مختلف به تنهايي يا تركيبي از آنها مثل سد، سيل بند خاكي يا بتني، پوشش بدنه، آبشكن يا به كار گرفتن راه حل هاي قديمي مثل لايروبي مي باشد. از جمله مباحث مهم در مهندسي رودخانه شناخت شكل رودخانه (مرفولوژي )، تثبيت، سواحل و بستر رودخانه، كاناليزه كردن و كنترل سيلاب مي باشد.

مورفولوژي رودخانه

ادامه دارد...

دفترچه سوالات کنکور

rsol — Mon, 30 Nov 2009 10:49:37 GMT

سلام. شرمنده که نتونستیم وبلاگ رو آپدیت کنیم . برای دریافت دفترچه سوالات کنکور تمامی رشته ها به این آدرس برید. موفق باشید

بیابان زایی

rsol — Sat, 08 Aug 2009 06:16:31 GMT

بیابان زایی يكي از مهم ترين بحران هاي امروز جهان است؛ به نحوي كه هم اكنون حدود يكهزار و سيصد ميليون انسان ساكن در بيش از 110 كشور (نزديك به سه پنجم كشورهاي جهان)، از اثرات زيانبارش در رنج هستند و پيامدهاي اقتصادي، اجتماعي و سياسي آن نيز بي شك، ساكنان ديگر نقاط زمين را متأثر مي سازد (Diallo، 2001 ). ايران‌زمين نیز به دليل قرار گرفتنِ 6/88 درصد از مساحتش در قلمرو سرزمينهاي خشك، از زيست‌بومي شكننده برخوردار است؛ به‌ويژه آنكه، 8/34 درصد مساحت کشور را (حدود پنج‌برابر ميانگين جهاني) سرزمينهاي خشك اشغال كرده‌اند. از این رو پژوهش در حوزه بیابان و بیابان زایی، به هدف شناسایی سازو كارهاي حفاظت و بازسازی پايدارِ اندوخته‌ها و منابع آبي و خاكي كشور، در زيست‌بومهاي بياباني در اولويت كاري موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع قرار داشته است.

گروههاي تحقيقاتي بخش عبارتند از :

1. گروه تحقیقات منابع آب
2. گروه تحقیقات منابع اراضي
3. گروه تحقیقات استعداد فرسايش اراضي
4. گروه مديريت بهره‌برداري از منابع بيابان

5. گروه تحقیقات استعداد رويشي اراضي

فراهم کردنِ بستري مناسب براي شناختِ اصلي ترين مناطق بحراني کشور و مهمترين عوامل کاهندة کارايي سرزمين که ستاده هاي حاصل از آنها مي تواند به کمک برنامه ريزان کشوري شتافته و درجة موفقيت برنامه هاي توسعه را افزايش دهد. بدين ترتيب، نه تنها از هدررفت سرمايه هاي ملي ممانعت مي شود، بلکه از پس روي و زوال زيست بومهاي آسيب پذير و شکنندة کشور نيز کاسته مي شود. در اين راستا، مي توان به موارد زير، به عنوان مهمترين دستاورهاي بخش اشاره کرد:

• كشف بيشينة كارايي مطالعات كشور در تهية نقشة بيابان زايي به روش فائو و يونپ و تعيين كارايي توان اطلاعاتي كشور به تفكيك 9 فرايند معرف بيابان‌زايي؛
• آگاهي از اين واقعيت که 5/86 درصد از كل مساحت شمال استان خراسان تحت اثر فرايندهاي بيابان زايي با شدتهاي مختلف قرار دارد که در اين ميان، تخريب پوشش گياهي با 46 درصد، عمده‌ترين و فرسايش بادي با 5/0 درصد گستردگي، ضعيف ترين نقش را در بروز اين بحران برعهده دارند.
• تعيين مناسب ترين زمان و مکان کاشت گونه هاي مورد استفاده براي تثبيت ناهمواريهاي ماسه اي.
• معرفي درخورترين زمان، فواصل کاشت، اندازه و سن نهال و قلمه گونه هاي مورد استفاده براي تثبيت ناهمواريهاي ماسه اي .
• انتخاب مناسبترين نوع بادشکن، ارتفاع و فواصل آن براي تثبيت شنهاي روان.
• آگاهي از مزيتها و مشکلات ناشي از کاشت محصولات جاليزي در شن زارهاي تثبيت شده.
• آزمون کارايي آبياري کوزه اي در استقرار نهال و بادشکن زنده .
• آگاهي از دلايل پژمردگي جنگلکاريها در مناطق بياباني و ارايه راهکارهاي عملي بازگرداندن شادابي آنها؛
• تعيين حد بحراني ارتفاع تپه هاي شني از نظرفراهم بودن امکان استقرار پوششهاي گياهي.
• تعيين قلمرو بيابانهاي طبيعي ايران از ديدگاههاي مختلف.
* بي گمان، يکي از کاربردي ترين دستاوردهاي اين بخش که هم اينک توسط بخشي ديگرپي گرفته شده و مي شود، تلاشي بود که متجاوز از دو دهه پيش آغاز گشت؛ تلاشي موسوم به آبخوانداري که بازخوردهاي مثبت آن را مي توان در جاي جاي زيست بومهاي بياباني کشور لمس کرد و مقبوليت علمي و اجرايي آن نيز از سوي سازمان خواربار و كشاورزي ملل متحد (فائو)، به عنوان راهي براي نجات 800 ميليون انسان گرسنه جهان از سوء تغذيه مورد تأييد قرار گرفته است؛ شگردي كه مي‌تواند با جذب تنها 700 ميليارد تومان اعتبار، بحرانِ خسارتهاي ناشي از سيل و خشكسالي در كشور را با مهار 4 ميليارد متر مكعب هرزآب، به كمينه برساند.

منبع:http://www.rifr-ac.ir/group/desert/about.htm

آب شناسي (دانش هيدرولوژي) در ايران باستان

rsol — Thu, 16 Apr 2009 10:02:38 GMT

جهش امپراتوري شكوهمند ايرانيان در زمان هخامنشيان و تعالي و ترقي آن در زمان ساسانيان، و ديرپايي اين تمدن مديون دانش آب شناسي ايرانيان يود.
مردمان ايران زمين از ديرباز به ارزش آب به عنوان ماده اي زندگي بخش و ارزشمند آگاهي داشتند. نياز طبيعي بشر به آب، وضع جغرافيايي فلات ايران و كميابي اين مايع گرانبها، ارزش اين ماده را نزد ايرانيان صدچندان نموده و آن را در جايگاه والايي قرار مي داده است. براي آنكه به ارزش والاي آب در ديدگاه ايرانيان باستان پي ببريم، كافي است كه نيم نگاهي به اوستاي زرتشت اندازيم.

آناهيتا، ايزد آب ها، كه گردونه او را در آسمانها چهار اسب ابر و باران و ژاله و شبنم ميكشيدند، يكي از بزرگ ايزدان پيش از زرتشت بود، و نيايشگاههاي او در كنگاور (كرمانشاه) و بيشابور (فارس) نمايان است، در اوستا مورد ستايش بسيار بوده و هم مرتبه ميترا (مهر) و اورمزد (اهورامزدا) قرار مي گيرد. آب در آيين زرتشت پاك است و مظهر پاكي و بايد كه همچنان پاك باقي بماند. زرتشت از اهورامزدا درخواست مي كند كه رودها را از آبي به سترگي شانه اسب لبالب نموده و به پيروان خويش مي آموزد كه آلوده نمودن آب، به هر شكل و گونه اش، خلاف دين و اهريمني است. اينچنين است كه شناخت آب در ايران باستان با وابسته داشتن صفات ويژه به آن و ارجمند داشتن اين ماده زندگي بخش آغاز مي شود. هنوز هم بازمانده آيين هاي ايزد آب ها در جاي جاي ايران برگزار مي شود كه براي نمونه مي توان به مراسم جوي روبي و بيل گرداني در دامنه آتشكده آتش كوه در نيمور، محلات اشاره نمود.

در ايران باستان، صدها سال پيش از آنكه نخستين فرضيه هاي مربوط به آب شناسي ارائه شود، به گونه اي شگفت آور و باورنكردني، پاسخ يكي از مهمترين و دشوارترين مسائل مربوط به يافتن آب و آب هاي زيرزميني يافته شده بود. سنگ نوشته ها و لوح هاي باز مانده از ايران باستان، بيانگر اين است كه مردمان ايران زمين آب هاي زيرزميني را با كندن كاريزهاي دراز و بسيار عميق برآورده به روستاها و شهرهاي خود مي رساندند. اينكه نخست گاه اين كاريز كجا بوده و در چه مناطقي به آب مي توان دست يافت و اينكه كاريز چگونه بايد ساخته شود، شايد مهمترين مساله اي بوده است كه بشر از آغاز تمدن تا كنون در دانش آب ياري و آب رساني با آن روبرو بوده است. پرفسور هانري گوبلو كه بيش از 30 سال بر روي قنات هاي ايران بررسي و مطالعه انجام داده است در كتاب قنات، فني براي دستيابي به آب ،عظمت قناتهاي ايران را برابر با ديوار چين مي داند. مجموعه طول قناتهاي ايران بيش از چهارصد هزار كيلومتر، بيش از فاصله زمين تا ماه، و قنات گناباد به طول سي وپنج كيلومتر و ژرفناي بيش از سيصد متر و چاه هايي با فواصل منظم پنجاه متري، از زمان هخامنشيان، يك شاهكار بي نظير در سراسر جهان است. چندتن از دانشمندان امريكايي مانند اف.ديكسي در نوشتار يك كتابچه علمي براي سازماندهي آب، ام.ا.باتلر در كتاب آبياري به كمك قنات در ايران، سي.اف.تولمان در كتاب آب هاي زيرزميني، ژي.بي.كرسي در كتاب قنات و كاريز، ژي.بيژليبين كت در كتاب آب شناسي و هانري گوبلو در كتاب هاي آبياري در كاليفرنيا و قنات، فني براي دستيابي به آب خود همگي بر اين باورند كه قنات هاي لوس آنجلس و پاساداناي كاليفرنيا، همچنين قنات هاي شيلي و مكزيك، در زمان سلطه اسپانيايي ها، توسط مهندسان، متخصصان و كارگران ايراني ساخته شده است.

به خاطر داشته باشيم كه تمدن هاي باستاني همگي در كنار رودهاي بزرگ، همانند نيل، دجله، فرات، سند، گنگ، هوانگهو، يانگ تسه و ... شكل گرفتند اما تنها تمدني كه به دور از هرگونه رودخانه عظيم شكل گرفت و مالك الرقاب جهان باستان شد، ايران بود. جهش چشمگير امپراتوري ايران مديون قنات بود. در زمان هخامنشيان، اگر كسي زمين بايري را با احداث قنات آب ياري مي كرد، تا پنج نسل از پرداخت هرگونه ماليات معاف بود. به گواهي تاريخ مصر، درياسالار پارسي اسكيلاكس هخامنشي هنگام اقامت در مصر، فنون احداث كاريز را به مصريان آموخت. در زمان ساسانيان، رساله مديگان هزاردادستان، در شرح ساخت و لايروبي قنات و كاريز، و استفاده هوشمندانه از آن، تاليف شده است.

در نوشته هاي دانشمندان ايراني پس از اسلام، به نكته اي شايان توجه بر مي خوريم و آن اينكه بسياري از دانشمندان ايراني در دوران اسلامي، هريك به گونه اي، به جنبه هاي گوناگون دانش آب شناسي پرداخته اند. دانش آب شناسي در آن دوران نيز مانند امروز دربردارنده بررسي دوره گردش آب يا چرخه آب (سيكل آب) در طبيعت، جريان آب در روي زمين، آب هاي زيرزميني، چشمه ها، درياچه ها، درياها و اقيانوس ها و چگونگي دگرگوني هاي كمي و كيفي آب هاي آنها مي شده است.

دانشمند بزرگ ايراني، ابوريحان بيروني در آثارالباقيه، در باره زياد و كم شدن آب رودخانه ها، چشمه سارها و كاريزها مي گويد:

زياد شدن آب ها در جميع اوديه و انهار به يك حالت نيست، بلكه اختلاف بزرگي با هم دارند. چنانكه جيحون هنگامي آبش زياد مي شود كه دجله و فرات رو به كمي گذارد و علت اين است كه هر رودخانه اي كه سرچشمه آن در نواحي سردسير باشد، آب آن در تابستان زيادتر و در زمستان كمتر است، زيرا بيشتر آب هاي اصلي آن از چشمه سارها گردمي آيد و رطوبت هايي كه در كوه هايي كه اين رودخانه ها از آن بيرون مي آيد و يا از آن مي گذرد سبب زيادت و نقصان آب اين رودخانه ها مي شود.

ديگر انديشمند بزرگ ايران، ابوعلي سينا در دانشنامه علايي (طبيعيات) در باره جذر و مد درياها و اثر ماه بر آن گويد:روشنايي و قوت ها كه از آفتاب و ستارگان است در اين عالم اثر كند و ظاهرتر اثر آن آفتابست و آن ماه كه آب درياها را مد كند.و هم او درباره پديده هاي بارندگي گويد:و اما بخار چون از گرمگاه برخيزد جنبش وي گرانتر بود و چون به آن جايگاه رسد از هوا كه سرد بود، سرماي آن جايگاه او را ببندد. ... و هرگاه كه بخار زمين بفسرد، ابر شود ... و اين را سه حكم بود. يا اندك بود، كه و را گرمي آفتاب بروي افتن، زود متفرق كند. يا قوي بود، كه آفتاب اندر وي فعل نتواند كردن، كه پراكندش، پس چون گردآيد، و يك اندر ديگر نشيند، و خاصه كه باد گردآورش ديگر بار آب شود، و فروجهد، پس اگر سرما اندريابدش، پيش از آن كه قطره ها بزرگ شود و برف بود.

دانشمند ايراني سده پنجم هجري، ابوحاتم اسماعيل اسفزاري خراساني، كه براي نخستين بار در جهان پديده هاي جوي و هواشناسي را در كتاب خود به نام آثار علوي (Meteorology)، گردآوري نموده و او را به حق بايد پدر دانش هواشناسي نام داد، در باره بخار و باران و برف و شبنم مي گويد:

هرگه كه حرارتي از تابش خورشيد يا از جوهر آتش به آب رسد، مدتي با او بماند، آب مستحيل شود، و از جاي خود برخيزد، و به سوي بالا بر شود، آن را بخار گويند، چون گرما بر بخار مستولي شود، آن بخار جوهر هوا گردد. ... و اگر برودتي بر آن بخار مستولي شود، جوهر آب گردد، و قصد زمين كند، آنگاه آن را باران گويند، پس اگر هوا ساكن بود، آن دانه ها خردباران (drizzle) بود و اگر متحرك بود، آن دانه هاي خرد به يكديگر بپيوندند بزرگ گردند ((rain تا به رگبار رسند(shower). ... و اگر برودتي به افراط بر آن غالب آيد جوهر برف باشد ... هرگاه كه هوا سرد باشد و سرما بر بخار مستولي گردد، آن هوا آب شود و بر صورت قطره هاي آب از برگ ها بياويزد، آن را شبنم (صقيع - dew ) خوانند ... .

وي همچنين مطالعات و بررسي هايي در باره چگالي آب هاي گوناگون از مناطق مختلف انجام داده است. رياضي دان و مهندس بزرگ سده پنجم هجري، محمد بن حسين كرجي، ديدگاه هاي بسيار جالبي در باره آب شناسي دارد و در كتاب خود استخراج آب هاي پنهاني، انباط الميا الخفيه، به بررسي روش ها و قواعد مربوط به تشخيص آب هاي زيرزميني مي پردازد. او مي گويد:

خداي بزرگ در روي زمين آبي ساكن آفريد، كه همچون گردش خون در بدن جانوران در جريان است. اين آب با افزايش و كاهش بارندگي، افزون و كم نمي شود (چرخه آب در طبيعت) ... اين آب بيشتر شكاف هاي درون زمين را پر مي كند، و تا آنجا كه مانعي سخت در سر راهش وجود نداشته باشد، هر قسمت به قسمت ديگر مي پيوندد ... آب هايي كه در زير زمين قرار دارند نيز در بعضي مواضع مانند رودها جاري هستند و در بعضي موارد ديگر مانند دريا ساكن و آرامند.

در نزهت نامه علايي، دانشنامه بزرگ فارسي، تاليف شهمردان بن ابي الخير رازي، در سده ششم هجري، مطالب گوناگون و جالبي در باره آب شناسي آمده است.

آب، مد و جزر درياي پارس از عجايب است و به شبانه روز دو دفعه زيادت و نقصان گيرد، و در سير ماه بسته است ... و جاي هست كه مقدار پنجاه ارش زمين خشك به وقت مد آب، بالا گيرد به هر دفعتي، ... .

ناوخداي، بزرگ بن شهريار رامهرمزي، دريانورد بزرگ ايراني در سده چهارم هجري، كه سفرهاي اكتشافي فراواني به شرق انجام داد، در كتاب بسيار جالبي به نام عجايب الهند، شرح كاملي از توفان هاي درياي هند، مانسون، ارائه نموده است. دريانورد معاصر او ابهره كرماني نيز، كه در آن روزگار هفت سفر دريايي به چين و شرق دور داشته است نيز، مانسون هند و تيفون چين (هاريكن ها يا سايكلون هاي شرق آسيا)، را در نوشته هاي خود شرح داده است. جيهاني، وزير دودمان سامانيان نيز اطلاعات خويش را در باره اين توفان و همزماني آن با بادهاي 120 روزه سيستان، در كتابي گردآوري نموده است. سليمان سيرافي و مهران وهب سيرافي از دريانوردان ايراني سده سوم و چهارم هجري، كه سفرهايي به چين و هند داشته اند، و همچنين سهل بن آبان دريانورد ايراني سده ششم هجري كه سفرهايي به هند و شرق افريقا داشته است، و سليمان مهري دريانورد سده نهم هجري، نيز در سفرنامه هاي خود به باران هاي موسمي هند و منشا احتمالي آنها، اشاره كرده اند.

مسعودي مورخ ايراني در كتاب التنبيه و الاشراف، به ذكر منشا رودها و درياها پرداخته و از بسيار از پديده هاي آبي سرزمين ايران، سخن رانده است. توصيف زيبا و دقيق ناصرخسرو در سفرنامه اش، از فانوس هاي دريايي (خشاب هاي) درياي پارس، نمايانگر دانش آب شناسي و دريانوردي ايرانيان است.

اشاره كوتاهي به اين مساله چندان دور از تدبير نيست كه سد كوريت در نزديكي طبس در خراسان جنوبي كه در زمان هخامنشيان، در منطقه اي فوق العاده، ساخته شده و يكبار در زمان ساسانيان نوسازي و بار ديگر به فرمان و انديشه خواجه نصيرالدين توسي، در اوج شكوفايي مكتب مراغه، ديواره آن، بر روي شالوده هخامنشيان، كاملا بازسازي شده است، با ارتفاع بيش از 64 متر، بيشتر از شش صد سال، بلندترين سد جهان بوده است.

در دوران هخامنشيان بيش از 60 سد در ايران ساخته شد و اين جداي از پل- بند هاي اين دوره است. در زمان ساسانيان پل و بند شوشتر با درازاي بيش از پانصد متر ساخته شد. تاريخ نام سازنده اين پل و همچنين سد شادروان (Shadervan) شوشتر را يك مهندس ايراني به نام برانوش پارسي ثبت كرده است. پل دخترهايي كه در سراسر ايران از جمله سروستان و ميانه به چشم مي خورند منسوب به آناهيتا، ايزد آب ها بوده اند.

اختراع سه نوع آسياب آبي، نمايانگر دانش و بينش ژرف ايرانيان باستان در كليه علوم از جمله آب شناسي است. نخست آسياب تنوره يا آسياب نورس يا آسياب پره، با محوري عمودي و پره هاي قاشقي، دوم آسياب چرخي كه روميان به آن آسياب ويترويان نام نهادند، با محور افقي كه نام مخترع آن را مهرداد ثبت نموده اند، و سوم آسياب شناور، كه با پره هاي بزرگ پارويي دوران مي كرده است و در رودخانه هاي خراسان، خوزستان و ميانرودان به تعداد زيادي ساخته شده بوده است، و بازمانده آن هنوز در شوشتر خودنمايي مي كند.

دستگاه پالايش آب چغازنبيل (زنگه ويل - شهر زنگه)، نخستين و قديمي ترين دستگاه پالايش آب در جهان است كه برابر با قانون ظروف مرتبط آب گل آلود رودخانه كرخه را به آبي سالم و گوارا تبديل مي نموده است. و آب انبارهاي كويري ايران هم كه خود حديث مفصلي است. و اين چكيده خود اندكي است از دانش آب شناسي ايرانيان كه از دسترس چپاولگران زمانه و چنگ ورزان بيگانه در امان مانده و به ما رسيده. باشد كه ما شايستگي و بايستگي ميراث داري آنان را داشته باشيم. در سال 1289 رودخانه زاينده رود خشكيد. مردم در آن چاهي كندند به قرب سي زرع و آبي به زحمت مي كشيدند براي مشروبات. (تاريخ مسعودي

گردشگری جغرافیایی ایران

rsol — Thu, 09 Apr 2009 06:38:18 GMT

ایران به لحاظ پدیده های ویژه زمین شناسی جزو شگفت انگیز ترین كشورهای جهان به شمار می رود. وجود مرتفع ترین هرم های ماسه ای گرم ترین نقطه جهان در كویر لوت، آثار بزرگ ترین لغزش های زمین درسیمره ایلام، قله دماوند به عنوان بلندترین قله مخروطی دنیا و نیز وجود بالاترین دریاچه آب شیرین جهان درقله سبلان تنها نمونه هایی از جاذبه های شگفت انگیز گردشگری زمین شناسی (ژئوتوریسم) در ایران به شمار می روند. در سراسر كره زمین چند كمربند چین خورده وجود دارد كه یكی از مهم ترین آن ها كمربند مدیترانه - هیمالیا - اندونزی است و كشور ایران در بخش میانی این كمربند و بین آلپ و هیمالیا قرار گرفته است. ایران در 4/1 میلیارد سال پیش قسمتی از تنها قاره آن زمان یعنی قاره مگاژا محسوب شده و رخ دادهای زمین ساختی آن بیش تر از نوع دگرگونی ماگمایی بوده است و به عبارت دیگر ایران در آن زمان دنباله پلاتفرم آفریقا - عربستان به حساب می آمده است. زمین شناسی ایران شامل حركات اوراسیا، آفریقا (شامل عربستان) هندوستان و اقیانوس هند می شود که این حركات شامل هر دو قاره شمالی و جنوبی است. زمین شناسی ایران به دو منطقه تقسیم می شود، یک منطقه آن كمربند چین خورده زاگرس و منطقه دیگر آن شامل بقیه نواحی ایران است. این بخش خود به سه قسمت كمربند كوهستانی ارومیه - اسفندقه، مركز و خاور ایران و ناحیه البرز تقسیم می شود.

منبع : مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران

همایش بزرگ هفته منابع طبیعی -دانشکده منابع طبیعی-انجمن های علمی دانشکده منابع طبیعی

rsol — Sat, 28 Feb 2009 08:34:07 GMT

۰(بعد از یه غیبت نسبتا طولانی باز، آمدیـــــم)ا

این همایش روز جمعه نهم اسفند برگزار شد . که اولش توی پردیس جدید دانشگاه به همت ۱۵۰۰ نفر دانشجو کلی نهال و درخت کاشتیم و بعدش هم به سمت مجتمع تحقیقاتی چاه نیمه راه افتادیم و چند ساعتی هم اونجا بودیم و کلی تجربه جدید کسب کردیم( البته ما یه هفته زودتر این همایش رو برگزار کردیم حالا دلیلش چیه ؟؟.... بماند)

در پایان هم از زحمات جناب دکتر رهنما ریاست محترم دانشکده منابع طبیعی که در برگزاری این همایش کلی مارو کمک کردن تشکر می کنم

rsol — Mon, 06 Oct 2008 08:21:11 GMT

همه چیز در باره دستگاه های موقعیت یاب

کلـــــــــــــــــــیک کنید و ببینید

آبخیزداری:تداوم دستکاری در طبیعت

hadi — Wed, 16 Jul 2008 16:04:18 GMT

آنچه امروز در اغلب مناطق کشور تحت عنوان طرح‌‌های آبخیزداری در حال اجراست در واقع شکل دیگری از مدیریت سازه‌ای است، به عبارت دیگر تلاش می‌کنند مسائل آبخیزداری را با مسائلی چون احداث دیواره و سد که به وجود آورنده مشکلات آبخیز بوده‌اند برطرف سازند.

آیا چنین راهکارهایی موافق بیانیه جهانی آبخیز است، آیا احداث چنین سازه‌هایی سبب بازگرداندن حوزه آبخیز به وضعیت نخستین می‌شود. آنچه در پی می‌آید گزارشی از اجرای چند طرح آبخیزداری در استان آذربایجان‌غربی است؛ استانی که دومین استان آبی کشور محسوب می‌شود. اما مناطقی از همین استان با کمبود آب مواجه است. از همین رو، مسئولان منابع طبیعی استان تلاش می‌کنند با اجرای طرح‌‌‌های آبخیزداری مانع از مهاجرت روستاییان به شهرها شوند؛ آب مورد نیاز کشاورزان را تأمین کنند و با جلوگیری از ورود رسوب به مخزن سدها، عمر مفید این سازه‌‌های گران‌قیمت را افزایش داده، مانع فرسایش خاک شوند و سرانجام اینکه زمینه حفظ پوشش گیاهی مناطق بالادست سدها را فراهم سازند.

محمدرضا شجاعی، معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، می‌گوید: سال گذشته ۵۰۰ طرح آبخیزداری در کشور اجرا شده که طی آن ۷۰۰ هزار هکتار از حوزه‌های آبخیز تحت پوشش قرار گرفته است. اجرای این طرح‌ها از یک سو، امکان ذخیره ۱۵۰ میلیون مترمکعب آب و مهار ۲۰ میلیون مترمکعب رسوب پشت سدها را فراهم کرده، از سوی دیگر ۲۵۰ هزار فرصت شغلی ایجاد کرده است. برای مثال، برخی روستاهای آذربایجان‌غربی که به دلیل افت آب چاه‌ها و بی‌رونق شدن کشاورزی از سکنه خالی شده بود پس از اجرای عملیات آبخیزداری، سطح آب چاه‌ها و قنات‌های آن بالا آمد و مهاجرت معکوس از شهرها به این روستاها آغاز شد.

شجاعی یکی از عوامل عمده فرسایش خاک را شخم در جهت اراضی شیبدار عنوان می‌کند و می‌افزاید: به منظور مقابله با فرسایش خاک، ضوابط اجرایی واگذاری زمین‌های شیبدار برای کاشت درختان مثمر و غیرمثمر به تصویب رسیده که طی سال جاری این طرح در ۸۶ هزار هکتار اراضی شیبدار در سراسر کشور به اجرا در می‌آید.

به گفته شجاعی، سال گذشته کمیسیون زیربنایی دولت لایحه‌ای مبنی بر برداشت یک میلیارد دلار از حساب ذخیره ارزی و اختصاص آن به طرح‌های آبخیزداری به هیأت وزیران تقدیم کرده که در صورت تصویب آن، در ۷۰۰ نقطه طرح‌های آبخیزداری به اجرا در می‌آید؛ طرح‌هایی که در تعدیل خشکسالی کشور نقش اثرگذاری خواهد داشت.

معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌‌ها و مراتع کشور با تأکید بر اهمیت آبخیزداری در کشور می‌گوید: تا پیش از سال ۱۳۷۰، کلیه امور آبخیزداری به یک مدیرکل و ۲ نفر نیروی انسانی محدود بود؛ اما پس از آن شتاب گرفت و اینک برای ۱۱۱ سد که در برنامه چهارم احداث شده یا در دست احداث است طرح‌‌‌‌های آبخیزداری تهیه شده که این نشان از توجه مدیریت کلان به مقوله آبخیزداری دارد. امسال هم ۱۰۰ میلیارد تومان از محل اعتبار ملی به منابع طبیعی اختصاص یافته و پیش‌بینی می‌شود ۶۰ میلیارد تومان دیگر از محل اعتبارات استانی به منابع طبیعی تخصیص یابد که بخش عمده‌ این اعتبارات به اجرای طرح‌های آبخیزداری در حوزه‌های آبخیز سدهای کارون، کرخه و سفیدرود که وضعیت بحرانی دارند، اختصاص داده می‌شود.

آبخيزداري؟

rsol — Sun, 29 Jun 2008 07:00:25 GMT

آبخيزداري يعني تغذيه سفره آب هاي زيرزميني و افزايش توليد محصول
آبخيزداري بهره گيري از مجموعه گسترده دانش و تجربه است در يافتن راه هاي پيشگيري و رويارويي با فرسايش خاك و سيلابهاي مخرب
آبخيزداري يعني حفظ و احياء آبخيزهاي بحراني
آبخيزداري يعني بهره برداري كامل از سرمايه گذاريهاي هنگفت مالي در منابع اقتصادي كشور
آبخيزداري يعني بهره برداري مناسب و درست از منابع طبيعي و كشاورزي حوزه هاي آبخيز
آبخيزداري يعني تقويت پوشش گياهي و كاهش زيان هاي سيل هاي ويرانگرآبخيزداري يعني تغذيه سفره آب هاي زيرزميني و افزايش توليد محصول

به نظر شما در کشور ما کدامیک از موارد بالا رعایت می شود؟؟؟؟؟!!!!!!