پيدايش چين خوردگيها و ناهمواريهاي ايران نتيجه حركات كوهزايي اواخر دوران سوم است كه پيدايش اين چين خوردگيها همزمان با پيدايش كوههاي جنوب اروپا و آسيا بوده است.

در ايران نمونه‌هاي مشخص ناهمواري به صورت كوهستانهاي بلند و پرحجم با دامنه‌هاي پرشيب و درّه‌هاي تنگ و گذرگاهها يا به صورت سرزمينهاي كمابيش هموار و يكنواخت ديده مي‌شود.

1. كوهستانها :‌ بيش از نيمي از وسعت ايران پوشيده از كوههاي بلند است. اين كوهها يا مانند البرز در طول صدها كيلومتر چون ديواري كشيده شده و عبور از آن فقط از طريق گردنه‌هاي بلند و گذرگاهها عملي است، يا مانند زاگرس شامل رشته‌هاي مرتفع و موازي با درّه‌هاي گود و دامنه‌هاي پرشيب است كه نواحي داخلي ايران را از كناره خليج فارس جدا مي‌كند و تنها از راه درّه‌هاي پرپيچ و خم رودها كه در طول صدها هزار سال حفر شده‌اند، مي‌توان از آنها عبور كرد.

2. سرزمينهاي هموار : در مقابل كوهستانهاي بلند با درّه‌هاي گود، پهنه‌هاي كم و بيش وسيع و همواري در داخل يا در حاشيه فلات ايران وجود دارد. اين سرزمينها با وسعت و ارتفاع متفاوت در محل كوهپايه‌ها و يا در ميان رشته‌ كوهها گسترده شده‌اند. جلگه‌هاي ساحلي شمال و جنوب دشت لوت و دشت كوير نمونه‌هايي از آنها به شمار مي‌روند.

تقسيم‌بندي ناهمواريهاي ايران