بطوركلی تشخيص زمان آغازو خاتمه خشكسالی مساله بسيار مشكلی است . اصولا” زمان آغازخشكسالی عمدتا” به تعريف مورد استفاده وابسته است . بديهی است كه اين زمان با توقف آخرين بارش مفيد آغازنمی شود بلكه ممكن است تا زمان اتمام ذخيره رطوبت خاك به طول انجامد. اين حالت نيز بارشهاي هرچند اندك درزمان آغاز خشكسالی ، پيچيدگي خاصي پيدار ميكند، بنابراين درحالت كلی می توان گفت زمان آغازخشكسالی ، زماني است كه ذخيره رطوبتی چه درمحيط خاك (خشكسالي كشاورزي ) وچه درمخازن آبی(خشكسالی هيدرولوژيك ) خاتمه يافته باشد . انتهای خشكسالی نيز كه مساله قابل توجهی محسوب می شود. پايان خشكسالی نسبت به زمان آغاز محسوستر است .
درامر كشاورزی، پايان خشكسالی ، زمانی است كه نزول باران، رطوبت مورد نياز خاك را تامين نمايد. درهيدرولوژی ، زمانی كه جريان رودخانه مجددا؛ برقرارشده ومخازن زيرزمينی تغذيه مجددشوند زمانی پايان خشكسالی درنظرگرفته ميشود. زمان آغازتاپايان خشكسالی كه به عنوان دوره تداوم خشكسالی مفروض خوانده می شود يكي از ويژگيهای اساسی خشكسالی محسوب می گردد. مقياس زمانی دوره تداوم يك خشكسالی می تواند از روز و ماه تا سال تفاوت نمايد. هرقدر دوره تداوم خشكسالی طولانی ترشود، ميزان ذخايرآب منطقه ، تحت خطرجدی قرارگرفته و به همين جهت می تواند شدت خشكسالی رخداده را افزايش دهد .
این مخازن طبیعی که شامل چاه نیمه های شماره ی 1 و 2 و 3 و 4 میباشند به منظور ذخیره سازی آب رود خانه هیرمند مورد استفاده قرار گرفته اند . این مخازن در مجموع ظرفیت ذخیره سازی بیش از 2 میلیارد متر مکعب آب را دارا می با شند . با وجود رود بزرگ هیرمند که عرض آن در مواقع پر آبی به 900 تا یک کیلومتر می رسد و در مواقع کم آبی نیز عرض آن از 300 متر آبدهی کمتر نمیشود و در یاچه زیبای هامون به عنوان بزرگترین دریاچه آب شیرین فلات ایران ،نام گرفته است. از جلگه حاصلخیز و بزرگ سیستان می توان سالیانه سه نوع محصول برداشت نمود ، به گونه ای که این سرزمین در گذشته به عنوان پر افتخار انبار غله آسیا مشهور شده است . بسیاری از پژوهشگران و مورخان تاثیر تمدن بی نظیر و کهن سیستان و حوزه هیرمند را بر ایران ،جهان اسلام و حتی تمدن بشری ژرف دانسته اند .
مقایسه مجموع ظرفیت ذخیره آب چاه نیمه ها و دریاچه هامون با تعدادی از رودخانه ها و سد های مخزنی ایران :
|
ردیف |
نام سد و مخازن طبیعی |
حجم (میلیون متر مکعب) |
|
1 |
در یاچه هامون و جاه نیمه های سیستان |
13450 |
|
2 |
گلپایگان |
13450 |
|
3 |
دز |
3440 |
|
4 |
سفید رود |
1860 |
|
5 |
زاینده رود |
1860 |
|
6 |
مهاباد |
1450 |
|
7 |
ارس |
1350 |
|
8 |
کٌر |
933 |
|
9 |
لار |
960 |
|
10 |
زرینه رود |
650 |
|
11 |
میناب |
350 |
|
12 |
کرج |
205 |
|
13 |
سد پیشین |
100 |
|
14 |
لتیان |
95 |
|
15 |
وشمگیر گرگان |
79 |
|
16 |
یالفان |
12 |
از چیز هایی که باعث حیرت من شد این بود که فهمیدم در زابلستان می توان در سال سه محصول برداشت زیرا هوا گرم و آب فراوان است ولی آنقدر زمین حاصلخیز می باشد که سکنه زابلستان به دو محصول و در بعضی از سالها به یک محصول اکتفا می نمایند و احتیاج ندارند دو محصول بردارند ...
. از کتاب "" منم تیمور جهانگشا ""